Spider: softwaretool voor objectief milieuadvies

'Materiaalbranches preken ieder voor eigen parochie, waardoor het voor verpakkers soms lastig is een minder milieubelastende keuze te maken', menen Patrick Zevenbergen en Alan Campbell van de Pacombi Group (o.a. moederbedrijf van Paardekooper). Het bedrijf heeft daarom de Spider Matrix ontwikkeld, een tool dat een objectief oordeel geeft over de milieu-impact van een verpakking.

'Ik ben iemand die begaan is met het milieu', zegt de uit Schotland afkomstige Alan Campbell. Een uitspraak die wordt onderbouwd door zijn jarenlange interesse voor milieuzaken rondom verpakkingen en de drive om op zoek te gaan naar een methode om verpakkingen te beoordelen op hun werkelijke milieu-impact en niet af te gaan op uitspraken van de verschillende materiaalindustrieën.
'De verpakkingsindustrie is een fragmentarische business waarin verschillende partijen lobbyen voor hun eigen belangen', meent Campbell. 'Iedere materiaalbranche roept haar materiaal uit tot het minst milieubelastende verpakkingsmateriaal. Kunststof is licht, papier, glas en blik zijn goed recyclebaar en dan heb je ook nog de producenten van bio-afbreekbare verpakkingen die met mooie plaatjes van agrarische velden de indruk geven dat hun verpakking de meest duurzame oplossing is. Ik wil hier doorheen prikken en met onafhankelijke data van universiteiten materialen beoordelen. Daarnaast moet je de hele keten onderzoeken, zodat je vanaf de geboorte van de verpakking tot aan de consument en de afvalfase een milieuoordeel kan geven over de verpakking.'

Ontwikkeling
Terwijl Campbell de afgelopen twintig jaar bij diverse verpakkingproducerende bedrijven werkte, ontwikkelde hij in zijn vrije tijd een methode om verpakkingen milieutechnisch te beoordelen. Samen met verschillende overheidsinstanties en universitaire specialisten ontwikkelde hij een tool, de zogenoemde Spider Matrix, die volgens hem puur en alleen op de feiten ingaat. Vervolgens stapte hij in april dit jaar over naar Pacombi in België, onderdeel van de Pacombi Group dat verder bestaat uit Depa, Coppens, Pacombi en Paardekooper. 'Het voordeel van het werken bij een verpakkingsgroothandel is dat ze alle verpakkingsmaterialen in huis hebben en daarom een onafhankelijk milieu-oordeel kunnen geven over een verpakking', aldus Campbell. Samen met Patrick Zevenbergen, marketing manager bij Paardekooper, introduceert hij de Spider nu namens de Pacombi Group in de Benelux.

Spinnenweb
De Spider softwaretool scant de verpakking op drie gebieden: CO2-uitstoot (op basis van grondstof, productie, transport, recycling en verbranding), het waterverbruik voor de productie van de grondstof en het materiaalgebruik in combinatie met de efficiency van verpakkingsontwerp. Deze drie hoofdgebieden zijn verder uitgesplitst in acht deelgebieden, de zogenoemde 'legs of the spider', die worden uitgezet in het 'spider web' (recyclability, recycled content, embedded CO2, transport, product pack ratio, volumetric efficiency, net calorific gain en water).
'Naast de wetenschappelijke data in de Spider, waaronder gegevens van 2.900 materiaalsoorten, houdt het systeem ook rekening met externe factoren', vertelt Zevenbergen. 'Indien de klant dat wenst, kijken we ook naar de locale afvalmanagementsystemen, de perceptie van de consument en wettelijke eisen aan verpakkingen. Zo kan je met Spider bijvoorbeeld de impact van een verpakking in een specifiek stedelijk afvalsysteem, of van een land of regio, voor een bepaald jaar beoordelen. Dit stelt de klant in staat om rekening te houden met bepaalde milieueisen in de toekomst en kan daarmee een weloverwogen keuze maken.'

Cases
Voor één van haar grote klanten heeft Paardekooper al een Spider-check uitgevoerd wat kan resulteren in een jaarlijkse CO2 besparing van 75 ton CO2 en 9.000 ton water. Alan Campbell benadrukt hierbij dat de klant altijd vrij is om te kiezen. 'We hebben voor een andere klant vier verschillende materiaalalternatieven voorgelegd waarbij de ene beter scoort op gebied van water en de andere beter op CO2. Uiteindelijk koos de klant niet voor de beste overall combinatie, maar voor de verpakking met de minste CO2-uitstoot. Het is dus aan de klant wat hij belangrijker vindt.'
Een ander voorbeeld dat Campbell laat zien, toont aan hoe belangrijk verpakkingsdesign kan zijn. Voor een traytje met twee bekertjes heeft de ontwerpafdeling van Paardekooper een nieuw ontwerp gemaakt waardoor het gewicht van 55 gram naar 1,12 gram ging. 'Packaging design is leading', zegt de Schotse verpakkingskundige. 'Een geoptimaliseerd ontwerp zorgt automatisch voor minder materiaal en dus veel minder CO2-uitstoot.' 

Symbolen
Vers van de pers zijn de symbolen die de Pacombi Group heeft ontwikkeld voor op de verpakking. Ze communiceren snel en helder de milieubelasting van de verpakking. Het bruine CO2 of  blauwe H2O icoon symboliseren de positievere milieueffecten die door de Spider zijn berekend.
'Als klanten het willen, kan Pacombi ook een milieuclaim maken voor bijvoorbeeld een reclametekst op displays', zegt Zevenbergen. 'Die kan bijvoorbeeld luiden: "De overstap naar een milieuvriendelijke verpakkingslijn heeft een milieuwinst opgeleverd die gelijk is aan: een CO2-uitstoot van 27 middenklas auto's die maandelijks een jaar lang 500 km rijden, een waterbesparing gelijk aan vier Olympische zwembaden en een materiaalbesparing van 40 ton grondstof."

Extra service
De Pacombi Group gaat de tool voorlopig alleen voor haar grote accounts in de Benelux inzetten en voor haar eigen dochteronderneming Depa, producent voor disposables. Het bedrijf gebruikt de tool daarbij als een extra service. 'De grote accounts die we al bezocht hebben, waren stuk voor stuk onder de indruk', aldus Zevenbergen. 'We sluiten echter niet uit dat we in de toekomst een aparte adviesafdeling oprichten, zodat we de hele verpakkingsindustrie kunnen helpen met een milieuverantwoorde keuze. Hoewel de verpakking slechts een kleine invloed heeft op de klimaatsverandering, is het mogelijk om enorme CO2, H2O en grondstof reducties te bereiken op basis van gekwantificeerde verpakkingskeuzes.'

Tekst: Harry van Deursen

www.pacombi.com / www.paardekooper.nl / http://www.depa.nl/