Roger Loop: ‘Less waste in the first place’

Toen ik zo’n 15 jaar geleden de verpakkingsindustrie verliet, was “Less waste in the first place” de slogan van de Amerikaanse Flexible Packaging Association: flexibele verpakkingen, doorgaans van verschillende lagen kunststof, kostten minder water en energie, gaven minder CO2-uitstoot, leverden minder afval op én leidden tot minder verspilling van de verpakte goederen (voornamelijk voedsel). Wow, wat is zo’n flexibele verpakking toch een geweldig product! Zo’n meerlaagse, flexibele verpakking, waarin het beste van elk materiaal zodanig is gecombineerd dat het resultaat “meer kan met minder”.

En wow, wat is dat beeld snel veranderd! Nu ik na 15 jaar voor de kunststof leidingindustrie te hebben gewerkt weer naar kunststof verpakkingen terugkeer, wordt datzelfde topproduct verketterd, omdat het niet circulair is. Is dan opeens de functie van een verpakking niet meer belangrijk? Dat meerlaagse topproduct kan alles: vocht, UV en zuurstof buiten houden (of juist binnen), zich goed laten bedrukken, het is stevig maar toch flexibel en laat hoge vulsnelheden toe. Wat wil je nog meer?

Nou, dat is makkelijk: het materiaal moet hergebruikt kunnen worden, of toch op zijn minst gerecycled, en bij voorkeur moet het ook nog recyclaat bevatten en zeker niet uit fossiele grondstoffen zijn gemaakt. En pas als dat is vastgesteld, wordt er gekeken naar wat we er (nog) mee kunnen. Met als gevolg dat je dan wellicht moet constateren dat het kind met het badwater is weggegooid, omdat de circulaire verpakking onvoldoende functioneel is.

Ik zie hier parallellen met #vangaslos. Ofschoon hiermee wordt bedoeld dat de wereld afscheid moet nemen van fossiele gassen, te beginnen met die uit Noordoost-Nederland, hebben vele “gelovigen” dit al te letterlijk genomen. Zij zijn maar vast begonnen met het slopen van de gasinfrastructuur, terwijl onderzoek, onder andere door Kiwa eind 2018, heeft aangetoond dat de gasinfrastructuur in Nederland ook uitstekend geschikt is voor het transport van biogas en/of waterstofgas. Met andere woorden, een uitgangspunt laten verworden tot een dogma, of wat minder cru, een middel tot een doel, staat de voortgang in de weg. Want de transitie naar schone energie komt niet tot stand met alleen wind, alleen zon of alleen waterstof. Het zal een combinatie zijn, waar je dus ook de bestaande gasinfrastructuur voor nodig hebt.

Zo zal het met verpakkingen ook zijn. Kijk eerst naar de functionaliteit, en ga dan verduurzamen. Realiseer je dan wel dat circulariteit een middel is om te verduurzamen, maar niet het doel op zich. Een circulair product dat niet functioneel is, is niet duurzaam. En duurzaam kan in deze overgangsfase ook betekenen dat het belang van minder materiaalgebruik, lagere CO2 uitstoot, en vooral minder verspilling, zwaarder weegt dan de circulariteit.

Begrijp me goed, dit is zeker geen pleidooi “terug naar vroeger”, maar wel een pleidooi voor samenwerking aan een duurzame toekomst, waar ruimte is voor innovatie, maar geen plaats voor dogma’s. Ik zeg “More sustainability in the first place”.

Roger Loop, directeur NRK Verpakkingen